Rzeczpospolita Polska

Syntetyczne antyfidanty


 

Katedra Chemii

Opis badań

Deterenty pokarmowe zwane inaczej antyfidantami są to substancje oddziaływujące na narządy smaku owadów, po których spróbowaniu owad traci apetyt i przestaje żerować. Cechą charakterystyczną naturalnych antyfidantów jest selektywność działania. Można więc wyselekcjonować antyfidanty takie, które będą aktywne wobec szkodników i nieaktywne wobec owadów pożytecznych. Naturalne antyfidanty wystepują w roślinach w niewielkich ilościach i dlatego zespół badawczy zajmuje się uzyskiwaniem syntetycznych, bardziej lub mniej “wiernych” analogów strukturalnych naturalnych antyfidantów. Syntezowane są deterenty pokarmowe owadów o strukturze izoprenoidowej z ugrupowaniem laktonowym. Struktura izoprenoidowa tych połączeń zapewnia łatwą biodegradowalność w środowisku naturalnym. Aktywność zsyntezowanych związków została udokumentowana w testach biologicznych w stosunku do szkodników magazynów zbożowych: trojszyka ulca, skórka zbożowego i wołka zbożowego przy współpracy z Instytutem Ochrony Roślin w Poznaniu. We współpracy z Uniwersytetem Zielonogórskim w stosunku do mszycy brzoskwiniowo-ziemniaczanej i we współpracy z Uniwersytetem w Toruniu były testowane na stonce ziemniaczanej i w kurniku do zwalczania plesniakowca lśniącego. Większość z uzyskanych połączeń wykazała aktywność porównywalną do aktywności najbardziej znanego i najbardziej aktywnego naturalnego antyfidanta – azadirachtyny. Metody otrzymywania aktywnych antyfidantów zostały zgłoszone do ochrony patentowej.

Plany na przyszłość

Współczesna ochrona roślin przed szkodnikami opiera się na powszechnym stosowaniu pestycydów. Nie są one obojętne dla środowiska naturalnego i z reguły wpływają niekorzystnie na owady pożyteczne czy też inne zwierzęta lub rośliny. Zaburzają one równowagę ekologiczną. Syntetyczne antyfidanty są nowoczesnymi, bezpiecznymi ekologicznie związkami, które mogą się stać skutecznymi środkami ochrony roślin i produktów żywnościowych. Reakcje składające się na te syntezy są stosunkowo niedrogie i proste. Możliwe do wykonania w średnio rozwiniętym przemyśle chemicznym. Uzyskane dotąd wyniki są zachęcające i badania w tym obszarze będą kontynuowane.

Zespół badawczy

Prof. Dr hab. Czesław Wawrzeńczyk

Dr inż. Anna Gliszczyńska

Dr inż. Witold Gładkowski

Dr inż. Aleksandra Grudniewska

Mgr Radosław Gniłka

Dane kontaktowe

Prof. dr hab. Czesław Wawrzeńczyk

tel. 71 320 5211, 601 65 68 49

e-mail: