Rzeczpospolita Polska

Profesor Edward Gacek

prof. Edward Gacek

Profesor Edward Gacek – specjalista z dziedziny genetyki, hodowli roślin i nasiennictwa roślin uprawnych oraz doświadczalnictwa odmianowego, profesor nauk rolniczych. Jego zainteresowania i działalność naukowa oraz pozanaukowa koncentrują się na problematyce efektywnego wykorzystania postępu odmianowego w praktyce. Uczestniczy w tworzeniu krajowego i europejskiego prawa dotyczącego programów hodowli roślin rolniczych, w kontekście wyzwań wszystkich kierunków gospodarowania w rolnictwie, zachowania bioróżnorodności i ochrony środowiska naturalnego, a także spodziewanych gwałtownych fluktuacji czynników pogodowych. Dodatkowo bierze udział w pracach badawczych i eksperymentalnych nad doborem odmian dostosowanych do niskonakładowych i proekologicznych systemów uprawy, w tym do ograniczania chorób roślin oraz pozwalających na zmniejszenie ujemnych skutków działania różnych czynników stresowych w uprawie roślin.

Jego działalność w obszarze ochrony własności intelektualnej w hodowli roślin i nasiennictwie polega na administrowaniu systemem ochrony prawnej odmian w kraju oraz doskonaleniu urzędowych badań odrębności, wyrównania i trwałości odmian (OWT), stanowiących kryterium przyznania hodowcy wyłącznego prawa do odmiany.

Profesor jest krajowym ekspertem wiodącym w Stałym Komitecie ds. Wspólnotowego Prawa do Odmian Roślin w Komisji Europejskiej (KE), a także ekspertem w Stałym Komitecie ds. Nasion i Materiału Rozmnożeniowego dla Rolnictwa, Ogrodnictwa i Leśnictwa w KE, w Brukseli, oraz członkiem kilku grup roboczych na poziomie wspólnotowym i krajowym, w zakresie rejestracji i ochrony prawnej odmian roślin.

Jest członkiem towarzystw i instytucji międzynarodowych, np. UPOV (Międzynarodowy Związek ds. Ochrony Nowych Odmian Roślin) w Genewie. Uczestniczy w pracach organów UPOV, tj. Rady (C) Komitetu Konsultacyjnego (CC), Komitetu Organizacyjno-prawnego (CAJ) i Komitetu Technicznego (TC), dotyczących międzynarodowego systemu ochrony prawnej odmian, zgodnie z Konwencją UPOV.

Profesor współpracuje z państwami członkowskimi UE w zakresie badań OWT i w doskonaleniu podstaw administracyjno-prawnych Wspólnotowej Ochrony Prawnej Odmian Roślin, będąc członkiem Rady Administracyjnej i Grup Roboczych w CPVO (Wspólnotowy Urząd Odmian Roślin) w Angers, we Francji.

Jest członkiem Rady Naukowej Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego w Radzikowie, Rady Naukowej Instytutu Genetyki Roślin Polskiej Akademii Nauk w Poznaniu, Komitetu Fizjologii, Genetyki i Hodowli Roślin Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Polskiego Towarzystwa Ochrony Roślin w Poznaniu, Polskiego Towarzystwa Fitopatologicznego we Wrocławiu oraz Związku Twórców Odmian Roślin Uprawnych w Poznaniu.

Profesor Edward Gacek urodził się 26 kwietnia 1950 r. w Borku, gm. Byczyna. Studia ukończył na Wydziale Rolniczym Akademii Rolniczej we Wrocławiu w 1974 r. Stopień doktora nauk rolniczych uzyskał w 1982 r., doktora habilitowanego w 1991 r., a tytuł profesora nauk rolniczych w 1996 r. Jego dorobek naukowy obejmuje prawie 260 prac naukowych z zakresu hodowli roślin, doświadczalnictwa rolniczego i nasiennictwa oraz kilkadziesiąt publikacji popularnonaukowych, wdrożeniowych i upowszechnieniowych. Wygłosił ponad 500 referatów naukowych oraz współuczestniczył w organizacji około 90 konferencji naukowych. Ponadto dorobek naukowy uzupełnia 14 osiągnięć naukowo-badawczych z zakresu hodowli roślin i nasiennictwa, które zastosowano w praktyce hodowlanej. Jest współautorem 11 odmian roślin, w tym 9 odmian jęczmienia i 3 odmian rzepaku ozimego. Wytworzył i przekazał do krajowej hodowli jęczmienia kilkadziesiąt materiałów wyjściowych o podwyższonej odporności na choroby, stresy abiotyczne oraz z ulepszonymi cechami agronomicznymi. Opracował i upowszechnił w praktyce rolniczej kilkanaście wewnątrzgatunkowych mieszanek odmian jęczmienia jarego i ozimego, w celu ograniczania chorób oraz poprawy wysokości i stabilności plonowania jęczmienia

W latach 1975-1996 pracował w Zakładzie Doświadczalnym Hodowli i Aklimatyzacji Roślin (ZDHiAR) w Bąkowie k. Kluczborka, należącym do Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Radzikowie. Początkowo na stanowisku starszego specjalisty, a następnie głównego hodowcy i zastępcy dyrektora ds. naukowych. Karierę zawodową w zakresie badań i hodowli odmian jęczmienia rozpoczął pod kierunkiem prof. dr. hab. Henryka J. Czembora. Zajmował się metodami zwiększania efektywności hodowli odpornościowej jęczmienia, a zwłaszcza problematyką wykorzystania odporności genetycznej w zwalczaniu chorób jęczmienia i innych chorób zbóż jako proekologicznych metod ochrony roślin uprawnych.

Od 1996 r. pełni funkcję dyrektora Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) w Słupi Wielkiej k. Poznania.

Ważnym osiągnięciem było dostosowanie działalności rejestrowej COBORU i administrowania ochroną prawną odmian roślin w kraju do potrzeb gospodarki rynkowej oraz norm i standardów Unii Europejskiej.

Profesor Edward Gacek opracował koncepcję, wdrożył i upowszechnił w praktyce rolniczej ogólnopolski system porejestrowego doświadczalnictwa odmianowego i rolniczego (PDOiR). Ten unikatowy w skali europejskiej system oceny i rekomendacji odmian odgrywa ważną rolę w utrzymaniu konkurencyjności krajowego sektora nasiennego i rolniczego.

Za osiągnięcia naukowe i organizacyjne otrzymał wiele nagród i wyróżnień honorowych, m.in. odznaczenia Prezydenta RP: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski; Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski; Srebrny Krzyż Zasługi; Złoty Medal za Długoletnią Służbę, odznaczenia resortowe: Medal „Zasłużony dla Rolnictwa”; wyróżnienie „Honorowy Agrobiznesmen Roku 2006', wyróżnienie Ministerstwa Rolnictwa Ukrainy: „Znak Poszani” za zasługi dla rolnictwa Ukrainy oraz liczne odznaczenia i wyróżnienia regionalne.

W 2009 r. rektor Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu przyznał prof. Gackowi Medal „Za Zasługi dla Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu”, w 2010 r. Wydział Przyrodniczo-Technologiczny Medal „Za Zasługi dla Wydziału Przyrodniczo-Technologicznego Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu” W 2011 r. rektor Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu wręczył Medal „Z okazji 90-lecia akademickich studiów rolniczych w Poznaniu” W 2014 r. rektor Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, z okazji 70-lecia Wydziału Agrobioinżynierii, przyznał prof. E. Gackowi „Medal za Zasługi dla Wydziału Agrobioinżynierii Uniwersytetu Przyrodniczego” w Lublinie.